สวัสดีครับนักเรียนทุกคน วันนี้ผมจะมาอธิบายเรื่อง คำสมาส ในภาษาไทย ซึ่งเป็นหนึ่งในหลักภาษาที่สำคัญที่เรามักพบเจอได้บ่อย ๆ ในชีวิตประจำวัน ทั้งในหนังสือเรียนและสื่อ ต่าง ๆ การเข้าใจเรื่องคำสมาสจะช่วยให้เราสามารถแยกแยะและเข้าใจความหมายของคำศัพท์ที่ซับซ้อนได้ดียิ่งขึ้นครับ
คำสมาส คืออะไร
คำสมาส คือ การสร้างคำในภาษาไทยโดยการนำคำที่มาจากภาษาบาลีและสันสกฤตตั้งแต่สองคำขึ้นไปมารวมกัน เกิดเป็นคำใหม่ที่มีความหมายใหม่ แต่ยังคงเค้าความหมายเดิมของคำศัพท์แต่ละคำอยู่ การอ่านคำสมาสจะมีการออกเสียงสระต่อเนื่องระหว่างคำ แม้จะไม่มีรูปสระปรากฏก็ตาม
คำสมาสในภาษาไทยแบ่งออกเป็น 2 ประเภทหลัก ๆ คือ:
- คำสมาสแบบสมาส (สมาสธรรมดา): คือการนำคำบาลีหรือสันสกฤตมาวางต่อกัน หรือ "ชนกัน" โดยไม่มีการเปลี่ยนแปลงรูปศัพท์ เช่น ภูมิ + ศาสตร์ = ภูมิศาสตร์, กิจ + กรรม = กิจกรรม
- คำสมาสแบบสนธิ: คือการนำคำบาลีหรือสันสกฤตมา "เชื่อมกัน" โดยมีการเปลี่ยนแปลงเสียงหรือรูปคำเพื่อให้เสียงกลมกลืนกัน เช่น พุทธ + อานุภาพ = พุทธานุภาพ
ในบทความนี้ ผมได้รวบรวม คำสมาสแบบสมาสธรรมดา จำนวน 200 คำ เพื่อให้นักเรียนได้ศึกษาและทำความเข้าใจครับ
ตัวอย่าง 200 คำสมาสแบบสมาสธรรมดา
หมวด ก - ข
| คำสมาส |
แยกคำเป็น |
| กาญจนบุรี |
กาญจน์ + บุรี |
| กายกรรม |
กาย + กรรม |
| กายสิทธิ์ |
กาย + สิทธิ์ |
| กาลกิริยา |
กาล + กิริยา |
| กาลเทศะ |
กาล + เทศะ |
| กาลเวลา |
กาล + เวลา |
| กาฬทวีป |
กาฬ + ทวีป |
| กาฬพักตร์ |
กาฬ + พักตร์ |
| กิจกรรม |
กิจ + กรรม |
| กิจจะลักษณะ |
กิจจะ + ลักษณะ |
| กิจวัตร |
กิจ + วัตร |
| กิตติคุณ |
กิตติ + คุณ |
| กิตติศัพท์ |
กิตติ + ศัพท์ |
| กุลบุตร |
กุล + บุตร |
| กุลสัมพันธ์ |
กุล + สัมพันธ์ |
| เกตุมาลา |
เกตุ + มาลา |
| เกียรติบัตร |
เกียรติ + บัตร |
| เกียรติประวัติ |
เกียรติ + ประวัติ |
| เกียรติศักดิ์ |
เกียรติ + ศักดิ์ |
| ขัณฑสีมา |
ขัณฑ + สีมา |
| ขันติธรรม |
ขันติ + ธรรม |
หมวด ค - ช
| คำสมาส |
แยกคำเป็น |
| คชศาสตร์ |
คช + ศาสตร์ |
| คณบดี |
คณ + บดี |
| คนธรรพวิวาห์ |
คนธรรพ + วิวาห์ |
| ครุศาสตร์ |
ครุ + ศาสตร์ |
| คหกรรม |
คห + กรรม |
| คัมภีรภาพ |
คัมภีร + ภาพ |
| คุณธรรม |
คุณ + ธรรม |
| คุณภาพ |
คุณ + ภาพ |
| คุณวิเศษ |
คุณ + วิเศษ |
| คุณวุฒิ |
คุณ + วุฒิ |
| คุณสมบัติ |
คุณ + สมบัติ |
| จตุบท |
จตุ + บท |
| จตุปัจจัย |
จตุ + ปัจจัย |
| จตุโลกบาล |
จตุ + โลกบาล |
| จตุสดมภ์ |
จตุ + สดมภ์ |
| จักขุสัมผัส |
จักขุ + สัมผัส |
| จักรพรรดิ |
จักร + พรรดิ |
| จักรราศี |
จักร + ราศี |
| จันทรคติ |
จันทร + คติ |
| จินตกวี |
จินต + กวี |
| จีรกาล |
จีร + กาล |
| จุลภาค |
จุล + ภาค |
| จุฬาลักษณ์ |
จุฬา + ลักษณ์ |
| เจดียสถาน |
เจดีย + สถาน |
| โจรภัย |
โจร + ภัย |
| ฉกกษัตริย์ |
ฉ + กษัตริย์ |
| ฉัตรมงคล |
ฉัตร + มงคล |
| ฉันทลักษณ์ |
ฉันท + ลักษณ์ |
| ฉัพพรรณรังสี |
ฉ + พรรณรังสี |
| ชนมพรรษา |
ชนม + พรรษา |
| ชมพูทวีป |
ชมพู + ทวีป |
| ชลธาร |
ชล + ธาร |
| ชลมารค |
ชล + มารค |
| ชัยภูมิ |
ชัย + ภูมิ |
| ชีวเคมี |
ชีว + เคมี |
| ชีววิทยา |
ชีว + วิทยา |
หมวด ฌ - ธ
| คำสมาส |
แยกคำเป็น |
| ฌาปนกิจ |
ฌาปน + กิจ |
| ดาราศาสตร์ |
ดารา + ศาสตร์ |
| ดุษฎีบัณฑิต |
ดุษฎี + บัณฑิต |
| ตรีคูณ |
ตรี + คูณ |
| ไตรทวาร |
ไตร + ทวาร |
| ไตรปิฎก |
ไตร + ปิฎก |
| ถาวรวัตถุ |
ถาวร + วัตถุ |
| ทรกรรม |
ทร + กรรม |
| ทรชน |
ทร + ชน |
| ทวารบาล |
ทวาร + บาล |
| ทวิบาท |
ทวิ + บาท |
| ทศชาติ |
ทศ + ชาติ |
| ทัณฑฆาต |
ทัณฑ + ฆาต |
| ทัศนียภาพ |
ทัศนีย + ภาพ |
| ทาสกรรมกร |
ทาส + กรรมกร |
| ทิพยจักษุ |
ทิพย + จักษุ |
| ทิพยเนตร |
ทิพย + เนตร |
| ทุกขลาภ |
ทุกข + ลาภ |
| ทุพภิกขภัย |
ทุพภิกข + ภัย |
| เทพเจ้า |
เทพ + เจ้า |
| เทพธิดา |
เทพ + ธิดา |
| เทพบุตร |
เทพ + บุตร |
| ธนบัตร |
ธน + บัตร |
| ธรรมขันธ์ |
ธรรม + ขันธ์ |
| ธรรมจริยา |
ธรรม + จริยา |
| ธรรมนูญ |
ธรรม + นูญ |
| ธรรมศาสตร์ |
ธรรม + ศาสตร์ |
| ธรรมาสน์ |
ธรรม + อาสน์ |
| ธุรกิจ |
ธุร + กิจ |
หมวด น - ผ
| คำสมาส |
แยกคำเป็น |
| นครบาล |
นคร + บาล |
| นรชน |
นร + ชน |
| นาวิกโยธิน |
นาวิก + โยธิน |
| นิติศาสตร์ |
นิติ + ศาสตร์ |
| นิรโทษกรรม |
นิรโทษ + กรรม |
| บุตรทาน |
บุตร + ทาน |
| บุตรทารก |
บุตร + ทารก |
| บุปผชาติ |
บุปผ + ชาติ |
| เบญจเพส |
เบญจ + เพส |
| ปฐมยาม |
ปฐม + ยาม |
| ประถมศึกษา |
ประถม + ศึกษา |
| ประวัติศาสตร์ |
ประวัติ + ศาสตร์ |
| ปัญญาชน |
ปัญญา + ชน |
| ไปรษณียบัตร |
ไปรษณีย์ + บัตร |
| ภารกิจ |
ภาร + กิจ |
หมวด พ - ย
| คำสมาส |
แยกคำเป็น |
| พลความ |
พล + ความ |
| พลเมือง |
พล + เมือง |
| พลศึกษา |
พล + ศึกษา |
| พัสดุภัณฑ์ |
พัสดุ + ภัณฑ์ |
| พาณิชยกรรม |
พาณิชย์ + กรรม |
| พิพิธภัย |
พิพิธ + ภัย |
| พืชมงคล |
พืช + มงคล |
| พุทธจริต |
พุทธ + จริต |
| พุทธธรรม |
พุทธ + ธรรม |
| แพทยศาสตร์ |
แพทย์ + ศาสตร์ |
| ภาพยนตร์ |
ภาพ + ยนตร์ |
| ภูมิทัศน์ |
ภูมิ + ทัศน์ |
| ภูมิศาสตร์ |
ภูมิ + ศาสตร์ |
| มนุษยสัมพันธ์ |
มนุษย + สัมพันธ์ |
| มรรคนายก |
มรรค + นายก |
| มัจจุราช |
มัจจุ + ราช |
| มัธยมศึกษา |
มัธยม + ศึกษา |
| มหกรรม |
มห + กรรม |
| มหาชาติ |
มหา + ชาติ |
| มหานคร |
มหา + นคร |
| มหานิกาย |
มหา + นิกาย |
| มหาราช |
มหา + ราช |
| มาฆบูชา |
มาฆ + บูชา |
| มูลนิธิ |
มูล + นิธิ |
| มูลศึกษา |
มูล + ศึกษา |
| ยุติธรรม |
ยุติ + ธรรม |
| ยุทธวิธี |
ยุทธ + วิธี |
| พระกรรณ |
พระ + กรรณ |
| พระขรรค์ |
พระ + ขรรค์ |
| พระคฑา |
พระ + คฑา |
| พระฉวี |
พระ + ฉวี |
| พระชงฆ์ |
พระ + ชงฆ์ |
| พระเนตร |
พระ + เนตร |
| พระบาท |
พระ + บาท |
| พระปฤษฎางค์ |
พระ + ปฤษฎางค์ |
| พระพุทธ |
พระ + พุทธ |
| พระราชวงศ์ |
พระ + ราชวงศ์ |
| พระสงฆ์ |
พระ + สงฆ์ |
| พระหัตถ์ |
พระ + หัตถ์ |
| พฤติกรรม |
พฤติ + กรรม |
หมวด ร - ว
| คำสมาส |
แยกคำเป็น |
| รัฐศาสตร์ |
รัฐ + ศาสตร์ |
| รัตติกาล |
รัตติ + กาล |
| รัตนบัลลังก์ |
รัตน + บัลลังก์ |
| ราชการ |
ราช + การ |
| ราชทัณฑ์ |
ราช + ทัณฑ์ |
| ราชธรรม |
ราช + ธรรม |
| ราชบุตร |
ราช + บุตร |
| ราชรถ |
ราช + รถ |
| ราชวัง |
ราช + วัง |
| ราชหัตถเลขา |
ราช + หัตถเลขา |
| ราชโอรส |
ราช + โอรส |
| รูปพรรณ |
รูป + พรรณ |
| ฤทธิเดช |
ฤทธิ + เดช |
| ลหุโทษ |
ลหุ + โทษ |
| โลกบาล |
โลก + บาล |
| วรพงศ์ |
วร + พงศ์ |
| วรรณกรรม |
วรรณ + กรรม |
| วรรณคดี |
วรรณ + คดี |
| วรรณศิลป์ |
วรรณ + ศิลป์ |
| วัฏสงสาร |
วัฏ + สงสาร |
| วัตถุธรรม |
วัตถุ + ธรรม |
| วาตภัย |
วาต + ภัย |
| วิจารณญาณ |
วิจารณ + ญาณ |
| วิญญูชน |
วิญญู + ชน |
| วิทยฐานะ |
วิทย + ฐานะ |
| วิทยาธร |
วิทยา + ธร |
| วิทยาศาสตร์ |
วิทยา + ศาสตร์ |
| วิทยุศึกษา |
วิทยุ + ศึกษา |
| วิศวกรรม |
วิศว + กรรม |
| วิสาขบูชา |
วิสาข + บูชา |
| วีรกรรม |
วีร + กรรม |
| วีรบุรุษ |
วีร + บุรุษ |
| เวชกรรม |
เวช + กรรม |
| เวทมนตร์ |
เวท + มนตร์ |
หมวด ศ - ส
| คำสมาส |
แยกคำเป็น |
| ศัลยแพทย์ |
ศัลย + แพทย์ |
| ศิลปกรรม |
ศิลป + กรรม |
| ศิลปศาสตร์ |
ศิลป + ศาสตร์ |
| ศึกษาศาสตร์ |
ศึกษา + ศาสตร์ |
| ศุภนิมิต |
ศุภ + นิมิต |
| เศรษฐกิจ |
เศรษฐ + กิจ |
| เศรษฐศาสตร์ |
เศรษฐ + ศาสตร์ |
| สถานการณ์ |
สถาน + การณ์ |
| สมณพราหมณ์ |
สมณ + พราหมณ์ |
| สวัสดิภาพ |
สวัสดิ + ภาพ |
| สังคมศาสตร์ |
สังคม + ศาสตร์ |
| สังฆเภท |
สังฆ + เภท |
| สังฆราช |
สังฆ + ราช |
| สัตวศาสตร์ |
สัตว + ศาสตร์ |
| สันติภาพ |
สันติ + ภาพ |
| สัมมาอาชีพ |
สัมมา + อาชีพ |
| สาธารณสุข |
สาธารณ + สุข |
| สามัญชน |
สามัญ + ชน |
| สารคดี |
สาร + คดี |
| สิทธิบัตร |
สิทธิ + บัตร |
| สุขศึกษา |
สุข + ศึกษา |
| สุขภาพ |
สุข + ภาพ |
| สุคนธรส |
สุคนธ + รส |
| สุนทรพจน์ |
สุนทร + พจน์ |
| สุนทรียภาพ |
สุนทรีย + ภาพ |
หมวด อ
| คำสมาส |
แยกคำเป็น |
| อดีตกาล |
อดีต + กาล |
| อดีตชาติ |
อดีต + ชาติ |
| อธิการบดี |
อธิการ + บดี |
| อรรถคดี |
อรรถ + คดี |
| อรรถรส |
อรรถ + รส |
| อริยบุคคล |
อริย + บุคคล |
| อักษรศาสตร์ |
อักษร + ศาสตร์ |
| อัฏฐังคิกมรรค |
อัฏฐังคิก + มรรค |
| อัฒจันทร์ |
อัฒ + จันทร์ |
| อายุรกรรม |
อายุร + กรรม |
| อาณาเขต |
อาณา + เขต |
| อิทธิพล |
อิทธิ + พล |
| อินทรธนู |
อินทร + ธนู |
| อิสรภาพ |
อิสร + ภาพ |
| อุณหภูมิ |
อุณห + ภูมิ |
| อุดมคติ |
อุดม + คติ |
| อุตสาหกรรม |
อุตสาห + กรรม |
| อุทกภัย |
อุทก + ภัย |
| อุทกศาสตร์ |
อุทก + ศาสตร์ |
| อุบัติเหตุ |
อุบัติ + เหตุ |
| เอกชน |
เอก + ชน |
| เอกภพ |
เอก + ภพ |
| เอกภาพ |
เอก + ภาพ |
ผมหวังว่ารายการคำสมาสทั้ง 200 คำนี้จะเป็นประโยชน์แก่นักเรียนในการศึกษาและทบทวนความรู้ด้านภาษาไทยนะครับ การหมั่นสังเกตและฝึกฝนจะช่วยให้เราจดจำและนำไปใช้ได้อย่างถูกต้องครับ