คัดเน้น ๆ 100 สำนวนไทยที่พบบ่อยที่สุด
สวัสดีครับนักเรียนทุกคน ในวันนี้ผมได้คัดเลือกสำนวนไทยที่สำคัญและจำเป็นต่อนักเรียน โดยเป็นสำนวนที่นักเรียนจะได้พบเจอบ่อยที่สุดทั้งในบทเรียน ข้อสอบ และในชีวิตประจำวัน มาจำนวน 100 สำนวนพอดีครับ
การเรียนรู้สำนวนเหล่านี้จะเปรียบเสมือนการมีเครื่องมือทางภาษาที่สำคัญติดตัว ช่วยให้เราสื่อสารได้อย่างมีชั้นเชิงและเข้าใจความหมายที่ลึกซึ้งยิ่งขึ้น ผมได้จัดทำเป็นตารางที่เรียบง่ายเพื่อให้อ่านและทบทวนได้สะดวก เรามาเริ่มเรียนรู้ไปพร้อม ๆ กันเลยครับ
100 สำนวนไทยที่ใช้บ่อย พร้อมความหมาย
| # | สำนวน | ความหมาย |
|---|---|---|
| 1 | กงเกวียนกำเกวียน | ทำสิ่งใดไว้กับผู้อื่น ย่อมได้รับผลกรรมนั้นกลับคืนสนอง |
| 2 | กบในกะลาครอบ | ผู้มีความรู้และประสบการณ์น้อย แต่สำคัญตนว่ามีความรู้มาก |
| 3 | กรวดน้ำคว่ำขัน | ตัดขาดความสัมพันธ์ ไม่ขอเกี่ยวข้องด้วยอีกต่อไป |
| 4 | กระต่ายตื่นตูม | อาการตื่นตกใจกับเรื่องเล็กน้อยโดยยังไม่ทันได้ตรวจสอบข้อเท็จจริง |
| 5 | กระต่ายหมายจันทร์ | ผู้ชายที่หมายปองผู้หญิงที่มีฐานะหรือสถานะสูงกว่าตนมาก |
| 6 | ไก่เห็นตีนงู งูเห็นนมไก่ | ต่างฝ่ายต่างรู้ความลับหรือจุดอ่อนของกันและกัน |
| 7 | ไก่งามเพราะขน คนงามเพราะแต่ง | ความสวยงามของคนเกิดขึ้นได้จากการปรุงแต่งให้ดูดีขึ้น |
| 8 | แกว่งเท้าหาเสี้ยน | คนที่อยู่ดีไม่ว่าดี ชอบเข้าไปยุ่งเรื่องของคนอื่นจนตัวเองต้องเดือดร้อน |
| 9 | กินบนเรือน ขี้รดบนหลังคา | คนเนรคุณ, ไม่รู้จักบุญคุณของผู้ที่มีพระคุณ |
| 10 | กินน้ำใต้ศอก | จำต้องยอมเป็นรองเขา, ไม่เสมอภาค (มักใช้กับเมียน้อย) |
| 11 | เกลือจิ้มเกลือ | การแก้เผ็ดกันอย่างสาสม, ไม่ยอมเสียเปรียบกัน |
| 12 | เกลือเป็นหนอน | คนใกล้ชิดหรือคนในองค์กรคิดคดทรยศ |
| 13 | ขวานผ่าซาก | การพูดจาตรงไปตรงมาเกินไป ไม่เกรงใจใคร |
| 14 | ขิงก็รา ข่าก็แรง | ต่างฝ่ายต่างไม่ยอมกัน, มีอารมณ์ร้อนพอ ๆ กัน |
| 15 | ขี่ช้างจับตั๊กแตน | การลงทุนลงแรงไปมาก แต่ได้ผลตอบแทนกลับมาน้อยนิด ไม่คุ้มค่า |
| 16 | ขุดด้วยปาก ถากด้วยตา | แสดงอาการเหยียดหยามผู้อื่นด้วยคำพูดและสายตา |
| 17 | เข็นครกขึ้นภูเขา | การทำงานที่ยากลำบากอย่างยิ่งยวด |
| 18 | เข้าเถื่อนอย่าลืมพร้า | ให้มีความรอบคอบ ไม่ประมาท เตรียมตัวให้พร้อมเสมอ |
| 19 | เข้าเมืองตาหลิ่ว ต้องหลิ่วตาตาม | การปรับตัวให้เข้ากับสังคมหรือสภาพแวดล้อมที่เราอาศัยอยู่ |
| 20 | เขียนเสือให้วัวกลัว | การทำบางสิ่งเพื่อข่มขวัญอีกฝ่ายหนึ่งให้เกรงกลัว |
| 21 | ไข่ในหิน | ของที่ต้องระมัดระวังและทะนุถนอมเป็นอย่างดี |
| 22 | ฆ่าควายอย่าเสียดายพริก | เมื่อจะทำงานใหญ่ ก็ไม่ควรตระหนี่ในเรื่องเล็กน้อย |
| 23 | ฆ้องปากแตก | คนที่เก็บความลับไม่อยู่, ชอบนำเรื่องที่รู้ไปบอกต่อ |
| 24 | งมเข็มในมหาสมุทร | การค้นหาสิ่งที่ยากจะหาเจอได้, การทำสิ่งที่แทบไม่มีโอกาสสำเร็จ |
| 25 | เงยหน้าอ้าปาก | มีฐานะดีขึ้นกว่าเดิม, พอจะลืมตาดูโลกได้บ้าง |
| 26 | จับปลาสองมือ | การทำหรือคาดหวังอะไรสองอย่างพร้อม ๆ กัน สุดท้ายอาจไม่สำเร็จเลยสักอย่าง |
| 27 | จับแพะชนแกะ | การทำงานแบบขอไปที, ทำให้เสร็จ ๆ ไปโดยขาดความเรียบร้อย |
| 28 | จับเสือมือเปล่า | การแสวงหาผลประโยชน์โดยที่ตนเองไม่ต้องลงทุน |
| 29 | จุดไต้ตำตอ | พูดหรือทำสิ่งใดไปกระทบเจ้าตัวโดยไม่รู้ |
| 30 | ชักใบให้เรือเสีย | คนที่พูดหรือทำอะไรออกนอกเรื่อง ทำให้การสนทนาหรือการทำงานไขว้เขว |
| 31 | ชักแม่น้ำทั้งห้า | การพูดจาหว่านล้อม ยกยอเหตุผลต่าง ๆ เพื่อให้ได้ในสิ่งที่ตนต้องการ |
| 32 | ชักหน้าไม่ถึงหลัง | มีรายได้ไม่เพียงพอกับรายจ่าย |
| 33 | ช้า ๆ ได้พร้าเล่มงาม | การทำงานอย่างค่อยเป็นค่อยไป ด้วยความรอบคอบ ย่อมได้ผลงานที่ดี |
| 34 | ช้างตายทั้งตัว เอาใบบัวมาปิด | ความผิดร้ายแรงที่คนรู้กันทั่วแล้ว จะปิดอย่างไรก็ไม่มิด |
| 35 | ซื่อกินไม่หมด คดกินไม่นาน | ความซื่อสัตย์จะทำให้เจริญก้าวหน้า แต่ความคดโกงจะนำภัยมาสู่ตน |
| 36 | ดาบสองคม | สิ่งหนึ่งที่อาจมีทั้งคุณและโทษในเวลาเดียวกัน |
| 37 | ดินพอกหางหมู | การปล่อยให้งานหรือหนี้สินคั่งค้างสะสมพอกพูนขึ้นเรื่อย ๆ |
| 38 | เดินตามหลังผู้ใหญ่ หมาไม่กัด | ประพฤติตามอย่างผู้ใหญ่ที่มีประสบการณ์ย่อมปลอดภัย |
| 39 | ตักน้ำรดหัวตอ | แนะนำหรือสั่งสอนเท่าไหร่ก็ไม่ได้ผล |
| 40 | ตักบาตรอย่าถามพระ | เมื่อจะให้อะไรแก่ใคร ไม่ควรถามว่าเขาอยากได้หรือไม่ |
| 41 | ตักน้ำใส่กะโหลก ชะโงกดูเงา | ให้รู้จักฐานะของตนเองและเจียมเนื้อเจียมตัว |
| 42 | ตบมือข้างเดียวไม่ดัง | เรื่องราวหรือความขัดแย้งที่เกิดขึ้นมักจะเกิดจากคนทั้งสองฝ่าย |
| 43 | ตีตนไปก่อนไข้ | การวิตกกังวลในเรื่องที่ยังไม่เกิดขึ้น |
| 44 | ตีวัวกระทบคราด | โกรธคนหนึ่งแต่ทำอะไรไม่ได้ เลยไประบายอารมณ์กับอีกคนหนึ่งที่เกี่ยวข้อง |
| 45 | ถี่ลอดตาช้าง ห่างลอดตาเล็น | ดูเหมือนจะรอบคอบ แต่จริง ๆ แล้วกลับประมาทในเรื่องที่สำคัญ |
| 46 | ทำคุณบูชาโทษ | ทำความดีแต่กลับได้รับผลร้ายตอบแทน |
| 47 | ทำนาบนหลังคน | การหาผลประโยชน์ใส่ตนด้วยการเบียดเบียนหรือข่มเหงผู้อื่น |
| 48 | น้ำขึ้นให้รีบตัก | เมื่อมีโอกาสดี ๆ เข้ามา ควรรีบคว้าไว้ |
| 49 | น้ำขุ่นไว้ใน น้ำใสไว้นอก | แม้จะไม่พอใจก็ยังแสดงสีหน้ายิ้มแย้ม |
| 50 | น้ำซึมบ่อทราย | มีรายได้หรือผลประโยชน์เข้ามาเรื่อย ๆ ทีละน้อย |
| 51 | น้ำท่วมทุ่ง ผักบุ้งโหรงเหรง | คนที่พูดจามาก แต่เนื้อหาสาระที่พูดกลับมีน้อย |
| 52 | น้ำท่วมปาก | พูดไม่ได้, ไม่สามารถเปิดเผยความจริงได้เพราะเกรงว่าจะมีภัย |
| 53 | น้ำลดตอผุด | เมื่อหมดอำนาจ ความชั่วที่เคยทำไว้ก็ปรากฏ |
| 54 | บ่างช่างยุ | คนที่ชอบพูดจาส่อเสียดให้คนอื่นทะเลาะหรือแตกแยกกัน |
| 55 | บ้านเมืองมีขื่อมีแป | บ้านเมืองย่อมมีกฎหมายเป็นหลักในการปกครอง |
| 56 | เบี้ยบ้ายรายทาง | เงินที่ต้องใช้จ่ายหรือเสียไปเรื่อย ๆ กับเรื่องเล็ก ๆ น้อย ๆ |
| 57 | ปลาหมอตายเพราะปาก | คนที่ได้รับอันตรายเพราะคำพูดของตนเอง |
| 58 | ปอกกล้วยเข้าปาก | เรื่องที่ทำได้ง่ายดายมาก |
| 59 | ปากว่าตาขยิบ | การพูดอย่างหนึ่ง แต่ทำอีกอย่างหนึ่ง, ปากกับใจไม่ตรงกัน |
| 60 | ปากหวานก้นเปรี้ยว | พูดจาอ่อนหวาน แต่ไม่มีความจริงใจ |
| 61 | ปิดทองหลังพระ | การทำความดีโดยไม่หวังผลตอบแทนหรือไม่ต้องการให้ใครรู้ |
| 62 | ผักชีโรยหน้า | การทำความดีเพียงผิวเผินเพื่อหวังเอาหน้า |
| 63 | ผีซ้ำด้ำพลอย | เรื่องร้าย ๆ ที่เกิดขึ้นซ้ำเติมเข้ามาในขณะที่กำลังเดือดร้อนอยู่แล้ว |
| 64 | ผ้าขี้ริ้วห่อทอง | คนที่มีฐานะร่ำรวยแต่ทำตัวธรรมดา แต่งตัวซอมซ่อ |
| 65 | ผัดวันประกันพรุ่ง | การเลื่อนเวลาทำงานออกไปเรื่อย ๆ โดยไม่ยอมทำเสียที |
| 66 | ฝนทั่งให้เป็นเข็ม | มีความเพียรพยายามอย่างยิ่งยวด แม้เป็นเรื่องยากก็ทำให้สำเร็จได้ |
| 67 | พายเรือในอ่าง | การคิดหรือพูดวกไปวนมาในเรื่องเดิม ๆ หาข้อสรุปไม่ได้ |
| 68 | พูดเป็นต่อยหอย | คนที่พูดเก่ง พูดได้ไม่หยุดปาก |
| 69 | ฟังไม่ได้ศัพท์ จับไปกระเดียด | การฟังเรื่องราวมาอย่างไม่ชัดเจน แล้วนำไปพูดต่อหรือตีความผิด ๆ |
| 70 | มืดแปดด้าน | การตกอยู่ในสถานการณ์ที่จนปัญญา, คิดหาทางออกไม่ได้ |
| 71 | มือไม่พายเอาเท้าราน้ำ | ไม่ช่วยทำงานแล้วยังขัดขวางให้งานล่าช้าไปอีก |
| 72 | ไม้ใกล้ฝั่ง | คนที่แก่มากแล้ว, ใกล้จะเสียชีวิต |
| 73 | ไม้อ่อนดัดง่าย ไม้แก่ดัดยาก | การอบรมสั่งสอนเด็กให้เป็นคนดีนั้นทำได้ง่ายกว่าการอบรมสั่งสอนผู้ใหญ่ |
| 74 | ยกเมฆ | การเดาหรือกุเรื่องขึ้นมาเองโดยไม่มีมูลความจริง |
| 75 | ยื่นแก้วให้วานร | การนำของมีค่าไปให้กับผู้ที่ไม่เห็นคุณค่าของสิ่งนั้น |
| 76 | รำไม่ดีโทษปี่โทษกลอง | การทำผิดพลาดด้วยตนเอง แต่กลับโยนความผิดไปให้ผู้อื่น |
| 77 | รักวัวให้ผูก รักลูกให้ตี | การอบรมสั่งสอนลูกหลานเมื่อทำผิด เพื่อให้หลาบจำและเป็นคนดี |
| 78 | รักดีหามจั่ว รักชั่วหามเสา | ใฝ่ดีจะสบาย ใฝ่ชั่วจะลำบาก |
| 79 | รู้งู ๆ ปลา ๆ | รู้เพียงเล็กน้อย, รู้ไม่จริงในเรื่องนั้น ๆ |
| 80 | ลางเนื้อชอบลางยา | ของสิ่งเดียวกันอาจจะดีสำหรับคนหนึ่ง แต่ไม่ดีสำหรับอีกคนหนึ่ง |
| 81 | ลิงหลอกเจ้า | ทำตัวเรียบร้อยเฉพาะต่อหน้า แต่พอลับหลังก็ทำอีกอย่าง |
| 82 | เลือดข้นกว่าน้ำ | ญาติพี่น้องย่อมมีความสำคัญและผูกพันกันมากกว่าคนอื่น |
| 83 | วัวหายล้อมคอก | เรื่องเกิดขึ้นแล้วจึงค่อยคิดหาทางป้องกัน, แก้ปัญหาที่ปลายเหตุ |
| 84 | ว่าแต่เขาอิเหนาเป็นเอง | การตำหนิผู้อื่นในเรื่องใด แต่แล้วตนเองก็กลับทำเรื่องนั้นเสียเอง |
| 85 | สวรรค์อยู่ในอก นรกอยู่ในใจ | ความสุขหรือความทุกข์ย่อมเกิดขึ้นจากใจของตนเองเป็นสำคัญ |
| 86 | สองหัวดีกว่าหัวเดียว | การช่วยกันคิดย่อมดีกว่าคิดคนเดียว |
| 87 | สอนจระเข้ให้ว่ายน้ำ | การสอนสิ่งที่เขารู้อยู่แล้วหรือเชี่ยวชาญอยู่แล้ว |
| 88 | สี่ตีนยังรู้พลาด นักปราชญ์ยังรู้พลั้ง | ทุกคนย่อมทำผิดพลาดกันได้ แม้แต่ผู้เชี่ยวชาญก็ตาม |
| 89 | สีซอให้ควายฟัง | การสั่งสอนหรือแนะนำผู้ที่โง่เขลา มักไม่เกิดประโยชน์ใด ๆ |
| 90 | สุกเอาเผากิน | การทำงานแบบลวก ๆ ชุ่ย ๆ ขอให้เพียงแค่เสร็จไป |
| 91 | สู้ยิบตา | ต่อสู้อย่างเต็มที่จนถึงที่สุด, สู้ไม่ถอย |
| 92 | เส้นผมบังภูเขา | เรื่องง่าย ๆ ที่มองข้ามไป ทำให้คิดไม่ออกหรือแก้ปัญหาไม่ได้ |
| 93 | หมาสองราง | คนที่ทำตัวเข้าด้วยทั้ง 2 ฝ่ายที่ไม่ถูกกัน เพื่อหวังผลประโยชน์ |
| 94 | หมากัดอย่ากัดตอบ | เมื่อคนพาลมาหาเรื่อง ก็ไม่ควรไปตอบโต้ด้วย |
| 95 | เห็นกงจักรเป็นดอกบัว | การมองเห็นสิ่งที่ผิดเป็นสิ่งที่ถูก |
| 96 | เห็นช้างขี้ ขี้ตามช้าง | การทำเลียนแบบคนใหญ่คนโตหรือคนรวย โดยไม่คำนึงถึงกำลังของตนเอง |
| 97 | เหยียบเรือสองแคม | ทำทีเข้าด้วยทั้ง 2 ฝ่ายที่ไม่ถูกกัน เพื่อหวังผลประโยชน์ |
| 98 | เอาหูไปนา เอาตาไปไร่ | แสร้งทำเป็นไม่ได้ยินหรือไม่รู้ไม่เห็นเรื่องราวที่เกิดขึ้น |
| 99 | เอามะพร้าวห้าวไปขายสวน | การแสดงความรู้กับผู้ที่เชี่ยวชาญในเรื่องนั้น ๆ อยู่แล้ว |
| 100 | เอาไม้ซีกไปงัดไม้ซุง | การคัดค้านหรือต่อสู้กับผู้มีอำนาจมากกว่า ย่อมไม่สำเร็จ |
ครบถ้วนแล้วนะครับสำหรับ 100 สำนวนไทยที่ผมคัดเลือกมาให้ ผมหวังเป็นอย่างยิ่งว่ารายการสำนวนชุดนี้จะเป็นประโยชน์และเป็นพื้นฐานที่ดีให้นักเรียนได้ต่อยอดการเรียนรู้ภาษาไทยต่อไปในอนาคต ขอให้นักเรียนหมั่นทบทวนและลองสังเกตการใช้สำนวนเหล่านี้จากสิ่งรอบตัว แล้วนักเรียนจะพบว่าภาษาไทยของเรานั้นมีเสน่ห์และน่าสนุกกว่าที่คิดครับ
